Oedeemtherapie is een behandelmethode die ingrijpt op de vochthuishouding van het lichaam en zich vooral richt op het zoveel mogelijk verminderen of volledig opheffen van het oedeem, het voorkomen van toename van oedeem en daarnaast het onderhouden of vergroten van de bewegingsmogelijkheden van armen en/of benen.

Wat is oedeem
Oedeem is een abnormale ophoping van vocht en geeft zwelling in het weefsel als gevolg van een verstoord evenwicht tussen aanvoer en afvoer van vocht in een bepaald deel van het lichaam.
Als gevolg hiervan ontstaat er een gevoel van spanning of stuwing in de huid, een pijnlijk of soms tintelend gevoel en een toename van de omvang van het betreffende lichaamsdeel.

Er bestaan meerdere vormen van oedeem, de meest voorkomende vormen van oedeem zijn:

Lymfoedeem
Lymfoedeem ontstaat als er te weinig vocht uit het weefsel wordt afgevoerd, dit kan ontstaan door een verminderde afvoercapaciteit van het lymfesysteem of als er sprake is van een te grote aanvoer van lymfevocht. Hierbij kan het lymfesysteem de hoeveelheid lymfevocht in het lymfesysteem niet goed meer reguleren en ontstaat er een toename van lymfevocht in het betreffende lichaamsdeel (lymfoedeem).
Lymfoedeem kan aangeboren zijn (primair lymfoedeem) en kan ontstaan zijn als gevolg van een andere aandoening (secundair lymfoedeem). Bekende vormen van secundair oedeem zijn bijvoorbeeld armoedeem na een borstoperatie of beenoedeem na een buik- / liesoperatie na het verwijderen van de lymfeklieren of door beschadiging van de lymfeklieren door bestraling.

Veneusoedeem
Deze vorm van oedeem ontstaat doordat er een te hoge druk ontstaat in het veneuze (afvoerende)
deel van de bloedsomloop, dit wordt vaak veroorzaakt door een zwakte van de vaatwand. Hierdoor ontstaat er een stuwing dat het lymfevocht in het betreffende lichaamsdeel duwt, dat zwelling (oedeem) geeft. Deze vorm van oedeem komt het meest in de benen voor.

Lip-oedeem
Is een aangeboren aandoening waarbij er sprake is van ongelijkmatige vetverdeling in het lichaam. Er ontstaan vetophopingen bij de heupen, dijen, onderbenen, binnenkant van de knieen of armen, die niet beĆÆnvloedbaar zijn door sport of gewichtsvermindering. Kenmerkend is dat de vetophopingen symmetrisch zijn, dus ze bevinden zich aan beide zijden.

Therapie
Oedeemtherapie richt zich voornamelijk op de volgende doelen:

  1. Afname van de infectiekans
  2. Vermindering van de omvang van het oedeem
  3. Pijnvermindering, door spanningsafname van het oedeem
  4. Functieverbetering van spieren en gewrichten

De beste therapie voor oedeem is vaak een combinatie van een aantal verschillende behandelvormen:

1. Voorlichting
U zult hier uitleg krijgen over leefregels, huisverzorging, voeding, preventie en zelfhulp bij oedeem.
Hier kunt u zelf aan de slag gaan. Daarnaast krijgt u adviezen / begeleiding in het opbouwen van uw dagelijkse activiteiten.

2. Manuele lymfedrainage
Lymfedrainage is een normale, natuurlijke functie in ons lichaam die door ons lymfesysteem wordt uitgevoerd. Bij verstoring van deze functie kan de therapeut door middel van manuele lymfedrainage een stimulering van de afvoer van lymfvocht geven, met daarnaast een bevordering van de functie van de niet-aangedane lymfevaten / -klieren.

3. Compressietherapie
Door middel van een continue druk van bandages wordt een ondersteuning gegeven aan de afvoer van het lymfoedeem, zodat het vocht beter afgevoerd kan worden in het aangedane lichaamsdeel. De bandage wordt over het algemeen als prettig ervaren en blijft over het algemeen in het dagelijks leven ook goed zitten.
Andere mogelijkheid om compressie te geven is door middel van Lymfpress, dit is een manchet voor arm of been waar middels opgebouwde druk volgens bepaalde opbouw het lymfoedeem verplaatst wordt naar waar het lymfestelsel nog intact is.
Wanneer het overschot aan vocht weg is, zal er meestal een therapeutische elastische kous worden aangemeten om het effect van de therapie te behouden.

4. Lymftaping
Hier wordt gebruikt gemaakt van kinesiotape die dezelfde elasticiteit heeft als de huid, de huid licht optilt waardoor de afvoer van afvalstoffen naar de verschillende andere lymfklieren, -knopen en -banen wordt verbeterd, de onderhuidse circulatie verbeterd en zenuwpijn kan verminderen.
Tevens kan deze kinesiotape ook gebruikt worden om littekens losser en soepeler te maken.

5. Bewegings- en ademhalingsoefeningen
Bewegingsoefeningen worden gegeven om het lymfoedeem te laten verplaatsen door gebruik te maken van het aanspannen van de spieren (de spierpomp). Het bewegen kan het lymfoedeem stimuleren en doen laten afvoeren middels specifieke oefeningen. Tevens zullen er ook oefeningen voor thuis worden gegeven om het proces van lymfe afvoer te continueren.
In veel gevallen bestaat er naast het lymfoedeem een bewegingsbeperking in bijvoorbeeld een operatiegebied. Ook kan bewegingsomvang en spierkracht afgenomen zijn, mede door het lymfoedeem. Door de oefeningen die u krijgt kunt u deze en daarmee de functie van uw ledemaat verbeteren. Daarnaast kunnen specifieke oefeningen met betrekking tot uw ademhaling de afvoer van het lymfevocht bevorderen.

Een belangrijk doel van oedeemtherapie is zelfmanagement. Een juiste omgang met oedeem is zeer bepalend voor het beloop. De persoon zelf speelt dus een zeer essentiƫle rol.

Hoe wordt oedeemtherapie vergoed
Wanneer u oedeem heeft is er sprake van een chronische indicatie. Dit betekent dat de eerste 20 behandelingen uit de aanvullende verzekering vergoed worden en dat vanaf de 21e behandeling er vergoeding plaats vindt vanuit de basisverzekering. Voor oedeemtherapie met een chronische indicatie is dan wel een verwijzing van uw arts noodzakelijk.

U kunt ook zonder verwijzing uw oedeem laten behandelen, maar dan valt de behandeling onder reguliere fysiotherapie. Het is dan geen chronische indicatie en wordt dan alleen maar vergoed uit de aanvullende verzekering en niet vanuit de basisverzekering.