De ziekte van Parkinson is een ziekte van de hersenen. Wie aan de ziekte lijdt, kan uiteenlopende klachten hebben en de ziekte van Parkinson is dan ook erg complex. Voor geen enkele patiënt is het beeld van Parkinson symptomen hetzelfde.
Voorbeelden symptomen ziekte van Parkinson:

  1. Trillen (tremor) van de handen, benen, kin of tong
  2. Trager worden van bewegingen (bradykinesie), moeite met starten van bewegingen (akinesie) en ontbreken van automatische bewegingen (hypokinesie)
  3. Stijfheid van de spieren (rigiditeit)
  4. Houdings- en evenwichtsproblemen en soms vallen bij langer bestaan van de ziekte
  5. 'Bevriezen' van de benen tijdens lopen (freezing), waardoor het lijkt alsof de voeten aan de vloer blijven plakken

Naast de bovengenoemde symptomen kunnen een breed scala aan andere klachten optreden zoals trager denken, verminderde reuk, slaapstoornissen, obstipatie, stemmingsproblemen en verandering van seksuele behoeften. Bovenstaande symptomen treden alleen lang niet bij alle patiënten op. Daarnaast verschilt de ernst van de klachten en het beloop van de ziekte van patiënt tot patiënt. Dit geldt zeker voor patiënten met aandoeningen die lijken op de ziekte van Parkinson, de zogeheten atypische parkinsonismen.

De ziekte van Parkinson kan in twee hoofdgroepen worden onderscheiden:

1. Patiënten die voornamelijk last hebben van een tremor (trillen van handen, benen, kin of tong)
2. Patiënten die met name last hebben van bradykinesie (trager worden van bewegingen) en rigiditeit (stijfheid)

Oorzaak
Diverse onderzoeken naar de oorzaak van de ziekte van Parkinson zijn gedaan, maar een duidelijke oorzaak is helaas nog niet gevonden. Waarschijnlijk zijn er meerdere oorzaken die samen verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van de ziekte van Parkinson.

Dopaminetekort
Bekend is wel dat een groot deel van de problemen veroorzaakt wordt door een tekort aan de chemische stof 'dopamine' in de hersenen. Dit tekort ontstaat door het afsterven van dopamine producerende zenuwcellen in een bepaald gebied van de hersenen: de zwarte kernen (substantia nigra).
Waarom de hersencellen in de zwarte kernen afsterven is nog niet precies bekend. Elementen die hierbij mogelijk een rol kunnen spelen zijn onder andere: achteruitgang van de werking van de hersenen met toenemende leeftijd, een stoornis in de eiwitstofwisseling en omgevingsfactoren zoals aanraking met giftige stoffen.

Diagnose
De diagnose van de ziekte van Parkinson kan tijdens het leven niet met 100% zekerheid gesteld worden. De vaststelling wordt door een neuroloog gedaan op basis van de uiterlijke verschijnselen bij onderzoek in de spreekkamer. Er kan nader onderzoek worden gedaan om andere oorzaken uit te sluiten met bijvoorbeeld een hersenscan. De diagnose wordt bevestigd door een goede reactie op het anti Parkinson medicijn Levodopa. Ziekten met deels vergelijkbare symptomen (atypische parkinsonismen) reageren minder goed op dit medicijn.

Behandeling
Een therapeutische behandeling dient niet als vervanging van medicijnen of een operatie. Nadat een neuroloog bij u de ziekte van Parkinson heeft geconstateerd, kunt u een doorverwijzing naar de therapeut krijgen. Er is aanleiding voor een doorverwijzing als u problemen ervaart bij dagelijkse bewegingen, zoals lopen, opstaan uit een stoel of omrollen in bed. Een verminderde conditie of nek- en schouderklachten kunnen ook een goede reden zijn. Of mogelijk bent u het afgelopen jaar meerdere malen gevallen en bent u hierdoor geneigd om minder te bewegen. Dat is begrijpelijk. Actief blijven heeft echter een positieve uitwerking op uw klachten en voorkomt nieuwe bijkomende klachten, zoals broze botten, obstipatie of problemen met uw hart.
Naast medicijnen kunnen paramedische disciplines zoals fysiotherapie, oefentherapie Cesar en Mensendieck, logopedie, ergotherapie en de Parkinson verpleegkundige een belangrijke bijdrage leveren aan de kwaliteit van leven bij patiënten met de ziekte van Parkinson.
In de afgelopen jaren zijn verschillende ('evidence-based') richtlijnen ontwikkeld voor de behandeling van de ziekte van Parkinson. Een zorgvuldige diagnostiek en een goede behandeling zijn essentieel voor deze chronisch progressieve aandoening, niet alleen voor de patiënt zelf, maar ook voor de directe betrokkenen.

Vroege fase
In de vroege fase heeft u geen of weinig beperkingen. Het voornaamste doel van therapie is: voorkomen van inactiviteit, vermijden van angst om te bewegen of te vallen en het onderhouden en/of verbeteren van de conditie. Dit blijft overigens ook in latere fasen belangrijk. De therapeut geeft informatie en voorlichting en oefent met u. Oefeningen kunt u eventueel in groepsverband doen, met vooral aandacht voor uw evenwicht, uw spiersterkte, beweeglijkheid van de gewrichten en uw algemene conditie.

Midden fase
In deze fase merkt u dat u minder aankunt bij diverse activiteiten. Het is lastiger om uw evenwicht te bewaren en u loopt meer risico om te vallen. Therapie richt zich op het oefenen van bewegingen zoals omrollen in bed en opstaan uit een stoel, de juiste lichaamshouding, reiken en grijpen, evenwicht bewaren en lopen.

Late fase
Bij een klein deel van de Parkinson patiënten ontwikkelt de ziekte zich zodanig dat ze op een rolstoel zijn aangewezen of gedeeltelijk in bed moeten blijven. Therapie helpt om belangrijke functies te behouden en doorliggen te voorkomen. De therapeut begeleidt bij oefeningen en adviseert onder meer over de beste lichaamshouding in bed of rolstoel. Ook kan de partner of verzorger bij een therapeut terecht voor bijvoorbeeld een til-instructie.
Onze praktijk is onderdeel van ParkinsonNet, dit is een landelijk netwerk van zorgverleners die gespecialiseerd zijn in het behandelen en begeleiden van mensen met de ziekte van Parkinson of parkinsonisme. Diverse specialisten (neurologen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, logopedisten en verpleegkundigen) zorgen hier samen voor deskundigheid en het afstemmen van de verschillende behandelingen op elkaar.